Ervaringsleren
Zoeken
Home
Over ons
Links
Contact
Home » Nieuws

Ervaringsleren in een notedop

1 reactie | reageer hier

Dit artikel is opgesteld door het team "ervaringsleren" van de hutten, afdeling van de gesloten instelling voor bijzondere jeugdzorg te Mol. Dit document is een rechtstreeks gevolg van het volgen van de opeliding "ervaringsleren en procesbegeleiding" bij Outward Bound (r) België.


INLEIDING: ERVARINGSLEREN (Team ervaringsleren van ‘De Hutten’)

 

Rond ervaringsleren zijn al veel wilde verhalen door de wandelgangen gevlogen… Klimmen in bomen, kruipen in grotten, enge hoogteparcours en noem maar op.

Iedereen kan zich wel een beeld vormen van wat ervaringsleren KAN inhouden. Maar is het dat alleen? Kan je ook ervaringsgericht werken in de leefgroep of in de les?

Misschien ben je al ervaringsgericht bezig, maar besef je het gewoon zelf niet.

Aan de hand van een presentatie willen wij iedereen een duidelijke uitleg geven over het hoe en het wat van ervaringsgericht leren en ervaringsgericht werken.

Deze bundel kan je er nog eens op naslaan als je wat meer informatie wil over bepaalde belangrijke onderwerpen binnen het ervaringsleren zonder een hoop theoretische balast. Indien je achteraf nog meer wil weten, kan je best iemand van het team ervaringsleren aanspreken. Hij of zij zal je dan verder helpen.

Hopelijk zullen de presentatie en deze bundel een verhelderend beeld geven aan ieder die niet zo goed op de hoogte is van ervaringsleren. Voor de anderen is het waarschijnlijk een goede opfrissing.


WAT IS NU ERVARINGSLEREN?

 

Ervaringsgericht leren en begeleiden is een begeleidersfilosofie die steunt op de veronderstelling dat de lerende zelf (een individu of een groep) eigenaar is van het leerprobleem en de oplossing ervan.

Ervaringsgericht begeleiden betekent de lerende helpen inzien welke waarden en normen zorgen voor zijn of haar gedragsmoeilijkheden en laat de lerende door middel van aangepaste activiteiten inzien dat er verandering noodzakelijk is. Eens dit inzicht bereikt is, is de kans groot dat de lerende zijn nieuwe waarden en normen ook in de toekomst, in dagdagelijkse situaties, zal toepassen.

Kortom: men gaat ervan uit dat het doel van ervaringsleren het volgende is:

 

Een ontwikkelingsproces op gang brengen. De lerende laten groeien.  

Wat doe je dan precies:

  • Iemands mogelijkheden verruimen.
  • Iemand andere denkkaders en gedragsmogelijkheden laten verkennen en verwerven die een beter/efficiënter functioneren mogelijk maken.
  • Het laten integreren van die nieuwe mogelijkheden zodat ze vrij en flexibel gebruikt kunnen worden in andere situaties.

Om deze groei te verwezenlijken zijn drie voorwaarden van groot belang, namelijk:

  • De lerende moet het zelf meemaken. (iets wat je zelf meegemaakt hebt, draag je langer mee)
  • De aangeboden activiteit moet zowel het ‘denken’ als het ‘voelen’ aanspreken.
  • Ervaringsleren is relationeel leren, in relatie met/samen met andere leeftijdsgenoten.

Ervaringsleren is een proces; een dynamisch en continu leren! Denk eraan: een proces is niet gelijk aan een product. Het volledige verblijf van een jongen kan aanzien worden als een proces!

Als begeleider zal je een proces opzetten van herkennen, erkennen, verkennen en integreren.

Onderstaand vind je een voorbeeld van dergelijk proces.


 

  • Herkennen:
    • Als lerende het bewust worden van wat er gebeurt en hoe het gebeurt.
    • Patronen[1] herkennen, de kenmerken van een gebeurtenis doorzien.
    • Herkenning gebeurt vaak uit onvrede of frustraties.
    • Voorbeeld: Jan merkt dat hij boos wordt tijdens een activiteit.
  • Erkennen:
    • Het inzien van je eigen aandeel waardoor patronen tot stand komen.
    • Verantwoordelijkheid dragen voor zijn of haar patronen.
    • Voorbeeld: Jan vindt het niet fijn om boos te worden want hij merkt dat hij hierdoor veel problemen krijgt met de begeleiding en met medeleerlingen.
  • Verkennen:
    • Experimenteren met andere mogelijkheden.
    • Uitproberen van nieuwe gedragsmogelijkheden en strategieën.
    • Voorbeeld: Jan zal proberen om tien keer diep in te ademen als hij boos dreigt te worden of hij kan proberen te verwoorden wat hij voelt op zo’n moment,…
  • Integreren:
    • Het geleerde nu toepassen in andere (dagdagelijkse) situaties.
    • Diepgaande verandering of groei komt tot stand.
    • Voorbeeld: Jan krijgt van een begeleider een opmerking die hem boos maakt, ook hier zal hij rustig proberen te blijven en zal hij uitleggen wat hij voelt en waarom.


[1] Patronen zijn steeds terug kerende (vaak negatieve) gedragingen.


MAAR…. hoe zet je nu zo een proces op gang?????

Een proces op gang brengen kan je doen aan de hand van de leercyclus van Kolb.

  • concrete ervaring:
    • voorbeeld: er ontstaat een conflict tussen twee jongeren.
  • Reflectieve observatie:
    • Helder krijgen wat de lerende nodig heeft. Als begeleider samen met de lerende op zoek gaan.
    • Voorbeeld: de jongere staat stil bij wat er gebeurd is.
  • Abstract concept:
    • Er wordt gereflecteerd/gepraat over de ruimere context van het probleem en er wordt door de jongere zelf gezocht naar alternatieven in moeilijke soortgelijke situaties. 
    • Voorbeeld: de jongere zoekt naar andere mogelijkheden dan agressie; bijvoorbeeld weglopen.
  • Actief experiment:
    • De alternatieven worden toegepast in soortgelijke situaties.
    • Voorbeeld: de jongere zal tijdens een volgende ruzie weglopen van de situatie.

De jongere zal merken of weglopen al dan niet een goede manier is om ruzies te benaderen. Hij zal dus als het ware opnieuw een concrete ervaring opdoen.

Op deze manier blijft de leercircel van Kolb een continu gebeuren!

Een proces kan je in de hand werken door activiteiten aan te bieden waarbij de jongere ‘gedwongen’ in de fase van abstract concept komt. Hij krijgt het gevoel dat er iets moet veranderen omdat hij anders ‘vast’ blijft zitten in z’n oude gewoontes. In mooie termen heet dit: ‘sense of stuckness’.

 

PROBEER EEN PROCES NIET TE FORCEREN,

SOMS MOET JE MEERDERE ACTIVITEITEN ORGANISEREN

VOOR JE ZELFS MAAR AAN HERKENNING KOMT!!!

 


Het groeiproces van de lerende kan je ook best even bekijken aan de hand van een model van Nadler en Luckner.

De comfortzone is de zone waarin elk individu zich goed voelt, er zijn geen angsten of ongemakkelijkheden. Het individu is er op zijn gemak en veilig. In deze zone bevinden zich geen uitdagingen om een veranderingsproces te weeg te brengen. Indien een persoon bijvoorbeeld hoogtevrees heeft zal hij in deze zone er niet aan kunnen werken.

De stretchzone is de zone waarin er gewerkt kan worden aan ieders persoonlijke noden, verlangens, problemen en angsten. Je krijgt er de mogelijkheid om je grenzen te verleggen en de comfortzone uit te breiden. Wanneer je als individu of groep het gevoel hebt dat je de situatie niet aankan, heb je altijd de kans om terug te keren naar de comfortzone.

De paniekzone is de zone die je te allen tijde moet proberen te vermijden. Wanneer iemand te lang in de paniekzone blijft loopt hij de kans dat hij zijn grenzen niet meer durft te verleggen, en voor altijd in de comfortzone wil blijven.


KORTOM: WE MOETEN DE COMFORTZONE VAN DE JONGEREN VERBREDEN;

WIJ PROBEREEN GROEIPROCES OP TE ZETTEN AAN DE HAND VAN BEWUST GEKOZEN ACTIVITEITEN ZODAT DE JONGEREN ZELF TOT INZICHT KOMEN !!


HOE GEDRAAGT EEN ERVARINGSGERICHTE BEGELEIDER ZICH EN WAT DOET HIJ?

 

Een ervaringsgerichte begeleider doet het volgende:

  • Volgen:
    • Een begeleider observeert de lerende (kan zowel een groep als een individu zijn). Hij kijkt naar wat er goed en fout loopt. Hij probeert zicht te krijgen op iets dat er speelt bij de lerende waarmee hij aan de slag kan. Dit volgen gebeurt tijdens dagdagelijkse gebeurtenissen zoals de ontspanningsmomenten, aan tafel, de afwas,….
    • Voorbeeld: je hebt als begeleider al verschillende malen opgemerkt dat Pieter zich afzijdig houdt van de groep.
  • sturen :
    • Sturen doe je als begeleider door middel van een activiteit of door te reflecteren.
    • Je probeert als begeleider het proces te sturen en niet de inhoud. Dit sturen kan je doen door middel van een aanbod te doen (een gesprek, vragen aan de lerende om een dagboek bij te houden,…) of door structuur aan te bieden (als begeleider beslissen of de activiteit per twee of in groep zal verlopen, regels die nageleefd dienen te worden,...).
    • Voorbeeld: tijdens een individueel gesprek vertel je Pieter dat het je al vaak is opgevallen dat hij zich afzijdig houdt. In dit gesprek vraag je hem of dat klopt wat jij gezien hebt?
  • voorop lopen en sporen zetten:
    • Je probeert als begeleider aan te voelen wat de lerende nodig kan hebben om verder te leren. Je weet waar je naar toe wil met je groep of individu.
    • Je probeert situaties te creëren waarin de lerende zelf herkent, erkent en/of verkent. (de lerende moet zelf inzien waar het misloopt)
    • Voorbeeld: Pieter heeft onder andere dankzij het gesprek met jou als begeleider erkent dat hij zich afzijdig houdt omdat hij niet op durft te boksen tegen de ‘haantjes’ van de groep. Hij mist duidelijk zelfvertrouwen. Als begeleider zoek je verder naar activiteiten die ertoe kunnen leiden dat Pieter wel voor zichzelf durft op te komen, dat hij verkent (andere mogelijkheden zoekt dan zich weg te stoppen). Je kan hem dan bijvoorbeeld tijdens de volgende activiteit groepsleider maken.

Geef aandacht aan de volgende punten:

  • laat jezelf toe om eigen doelen los te laten. Als jij bijvoorbeeld wou werken rond vertrouwen en je merkt in je groep dat er een probleem is rond samenwerken, ga dan verder met wat je wordt aangeboden en laat het thema vertrouwen voor een volgende keer liggen.
  • Blijf aandachtig observeren.
  • Geef (zoveel mogelijk) verantwoordelijkheid.
  • Biedt structuur (zoveel als nodig, zo weinig als mogelijk).
  • Sta jezelf toe het ook niet altijd te weten, een ervaringsgerichte begeleider is geen superman/supervrouw!

Als je wil weten hoe een ervaringsgerichte begeleider moet zijn kunnen we je al de volgende tips meegeven:

  • Probeer je in te leven in de situatie van de lerende.
  • Dwing niemand om deel te nemen aan een activiteit, maar probeer ze er wel van te overtuigen.
  • Wees niet te voorzichtig, verlies jezelf niet in medelijden met de lerende. De lerende zal zelf aangeven wanneer een bepaalde activiteit voor hem te ver gaat.
  • Creëer groeikansen.
  • Geef elk individu het gevoel dat ze bij jou terecht kunnen.
  • Zorg voor wederzijds respect.
  • Draag zorg voor de veiligheid van je groep; ook de emotionele veiligheid.
  • Geef zoveel mogelijk positieve feedback.
  • Laat duidelijk weten dat je geen wonderen verwacht. (het proces is immers belangrijker dan het product)
  • Stimuleer en ondersteun de lerende.
  • ….

Wil je meer weten over de ervaringsgerichte begeleidershouding – en vaardigheden kan je in de bijlage een evaluatieschaal terug vinden die de Outward Bound School gebruikt. Uiteraard moet je jezelf niet quoteren, maar je kunt wel eens kijken waar jij bijvoorbeeld goed in bent en wat een aandachtspunt voor jou kan zijn.

Nogmaals: wij verwachten niet dat iedereen zich als ervaringsgerichte robots gaat gedragen. Zet hetgeen waar je goed in bent in de verf en probeer je mindere kanten wat bij te schaven maar blijf vooral wel JEZELF!


WAT IS REFLECTEREN? WANNEER MOET IK REFLECTEREN EN WAAROM?

 

Reflecteren is vast en zeker een woord dat je al vaak hebt horen vallen als het gaat over ervaringsleren. Het schijnt zeer belangrijk te zijn… maar waarom is dat zo? Wat moet ik er mij bij voorstellen en hoe moet ik dat aanpakken? Kortom: een hoop vragen en hier volgt het antwoord.

Reflecteren heeft als doel het vergroten van bewustwording en besef over wat er in zichzelf en tussen zichzelf en anderen gaande is. Je helpt de lerende het naar voor halen en benoemen en scherp krijgen van ervaringen en gevoelens.

Tijdens reflectiemomenten worden individuele thematieken zichtbaar. De begeleider krijgt hieruit aanwijzingen voor het uitwerken van een gepaste activiteit (denk nog even aan volgen, sturen en voorop lopen/sporen zetten).

 

Als begeleider stippel je op voorhand uit wanneer en op welke manier er gereflecteerd wordt. Algemeen gezien is dit na een bepaalde activiteit. Pin je zelf hier niet op vast, observeer de groep of het individu en reflecteer wanneer je denkt dat het nodig is.

De reflectiemomenten kunnen zowel verbaal als non- verbaal zijn. Kort of uitgebreid, één – op – één of in groep, buiten of binnen, zittend of staand,… Je kan en mag heel creatief zijn.

Hieronder volgen enkele voorbeelden:

  • een rondje: vraag bijvoorbeeld na een activiteit wat hen (de groepsleden) het meeste is opgevallen in de activiteit?
  • Terugblikken in het midden van een activiteit: je merkt dat de groep een opdracht niet krijgt geklaard. Je kan dan even een time – out inlassen en de groep bevragen over de samenwerking en dergelijke.
  • Boven en onder: je vraagt de groep naar de tevredenheid. Je laat iedereen zich positioneren tussen zeer tevreden (ga dan zo hoog mogelijk staan) en zeer ontevreden (ga dan zo laag mogelijk staan).
  • Tekeningen: laat de groep bijvoorbeeld per twee een tekeningen maken die de groep symboliseert.
  • Vingergebaren: goed, matig of slecht.
  • Scores: laat de groepsleden een getal van 1 tot 10 plakken op de samenwerking getoond tijdens de activiteit.
  • Voorspellingen: vraag de groep bijvoorbeeld voor een activiteit of zij gaan slagen in de opdracht. Laat ze positioneren op een lijn van links (lukt niet) naar rechts (lukt zeker en vast).
  • Postkaart: je legt op tafel een 40 tal postkaarten met diverse afbeeldingen. Laat elk groepslid er een kaart uitkiezen die weergeeft hoe hij of zij zich voelde tijdens de activiteit.
  • Metaforen: bijvoorbeeld: vraag de groep om hun samenwerking te vergelijken a.h.v. het weerstype. De zon staat bijvoorbeeld voor een goede samenwerking en een onweersbui staat voor een slechte samenwerking.

 

Wat betreft het reflecteren volgt hier nog een lijst van belangrijke aandachtspunten waar je rekening mee kan/moet houden:

  • Reflecteren over een activiteit is niet hetzelfde als de activiteit evalueren. Het gaat er dus niet om of de activiteit tof was, maar wel of ze iets heeft bijgedragen in het ontwikkelingsproces van de lerende.
  • Activiteiten en hun reflecties zijn momenten waarmee je probeert het groeiproces vooruit te helpen. Dit kan nooit helemaal op voorhand uitgestippeld worden. De vorm van reflecteren of de vraag die je moet stellen ontstaat door het observeren en begeleiden van de lerende.
  • Sturen van een reflectiemoment is nodig. Zorg dat iedereen naar elkaar luistert, zorg dat iemand rustig kan praten,…
  • Reflectiemomenten worden vaak als vervelend beschouwd. Begin daarom aanvankelijk met korte; veilige reflecties. Begin bijvoorbeeld met handgebaren zonder meer uitleg te vragen.
  • Begeleid een reflectie samen met een andere begeleider. In je zoektocht naar leerdoelen voor je lerende kan je al eens iets over het hoofd zien. Wat de ene niet opvangt, doet de andere misschien wel.
  • Als je vragen stelt tijdens een reflectiemoment, doe dit dan aftastend. Bijvoorbeeld:
    • Ik heb gezien dat…
    • Klopt het dat…
    • Wat gebeurde er toen je….
    • Hoe was het voor jou toen….

Ook al heb je sterkte vermoedens dat je observatie, je inleving of je interpretatie kloppen aangaande problemen en leerdoelen, als de lerende het niet aanneemt of (h)erkent, kan je het beter nog even laten. Opdringen heeft geen zin, dat zorgt alleen maar voor weerstand en ontkenning.

  • Probeer een reflectie zo kort mogelijk na een activiteit te doen. Als je de kans ziet om het proces te verdiepen, mag je die niet onbenut laten. Te hoog opgelopen emoties laat je best even rusten.
  • Wees bewust van je eigen handelen, begeleiden en gevoelens. Als jij het bijvoorbeeld moeilijk hebt met negatieve feedback maar je dergelijk reflectiemoment voor de groep laat liggen omdat je dat zelf niet wil, ontneem je belangrijke groeimomenten voor de lerende.
  • Fouten maken mag! De perfecte reflectie bestaat niet. Door fouten te maken leer je ook en kom je ook verder.

1 reactie
20180418 xiaoou

air max 90

coach canada

longchamp outlet

canada goose jackets

pandora outlet

pandora charms sale clearance

canada goose

canada goose outlet store

pandora jewelry

nike shoes outlet

polo outlet online

cheap ugg boots

jordan shoes

air jordan shoes

chelsea jersey

uggs outlet

longchamp handbags sale

uggs outlet online

michael kors outlet online

mac cosmetics

uggs outlet

polo outlet

cheap jordans

michael kors uk

michael kors outlet online

true religion jeans

longchamp outlet

giuseppe zanotti shoes

michael kors outlet clearance

true religion jeans sale

true religion outlet uk

michael kors outlet

ray ban sunglasses outlet

canada goose outlet online

pandora jewelry

fitflops sale clearance

uggs outlet

pacers jerseys

longchamp solde

warriors jerseys

mont blanc pens

canada goose outlet store

tory burch outlet online

michael kors outlet online

oakley sunglasses uk

polo outlet

mlb jerseys

canada goose outlet online

bucks jerseys

nhl jerseys wholesale

ecco shoes

cheap jordan shoes

canada goose jackets

michael kors wallets for women

polo ralph lauren outlet

canada goose outlet store

salomon outlet

michael kors outlet online

uggs outlet

coach outlet

uggs clearance

oakley sunglasses

oakley sunglasses wholesale

canada goose jackets clearance

michael kors outlet

nike air max 90

nike blazer pas cher

michael kors handbags

kd shoes

ray ban sunglasses

michael kors outlet clearance

ugg outlet

canada goose

canada goose outlet

fitflops sale clearance

coach outlet

ugg outlet

longchamp pas cher

longchamp handbags

mulberry uk

christian louboutin

ugg outlet stores

fitflops

los angeles lakers jerseys

nfl jersey wholesale

mizuno shoes

air jordan shoes

air huarache

burberry outlet online

cheap jerseys wholesale

nike foamposite

louis vuitton outlet stores

foamposite shoes

kate spade outlet

swarovski jewelry

canada goose outlet

cheap football shirts

coach outlet

coach outlet

denver broncos jerseys

canada goose outlet online

ray-ban sunglasses

coach factory outlet

ralph lauren polo

pelicans jerseys

fred perry polo shirts

canada goose jackets for women

ralph lauren polo

canada goose jackets

prada shoes on sale

rolex replica

XIAOOU
Reageer op dit artikel:
security code Veiligheidscode:

Verstuur
From Adventure To Therapy - Luk Peeters
Wat doet de begeleider?
Via Experientia: process and outcomes as they are experienced by the participants
Op zoek naar de passende relatie
The art of reviewing
The active reviewing cycle
Reviewing adventure activities
Reviewing by doing
Doing reviewing
Reviewing
Experiential Learning: What and how?
Reflectiemethodieken
Put on your glasses
Moving active learning forward
At the boundaries of our images
Een model van groepsdynamica
What the research really says!
Driehoek: angst - verlangen - patroon
Kernkwadranten: korte uitleg
Leerstijlen Kolb
Evaluatieschaal begeleidershouding
Procesbegeleiding vanuit 3P model - Karen Vermeylen, 2008
Procesbegeleiding in outdoor-programma’s
Grondhouding
Theoretisch Kader
Ervaringsleren in een notedop
Gebruikersnaam:    Wachtwoord:
Inspired by Echo Design